Hiperosmolarno neketogeno stanje kod dijabetesa: Simptomi, smrtnost i efikasno liječenje

Šta je hiperosmolarno neketogeno stanje?

Hiperosmolarno neketogeno stanje (HNS) je ozbiljna akutna komplikacija dijabetesa melitusa, koja se manifestuje poremećajem svijesti i povećanom osmolardnošću uslijed hiperglikemije. Glavni uzrok je odsustvo insulinske aktivnosti, bilo relativno zbog rezistencije ili apsolutno zbog nedostatka insulina, što dovodi do poremećaja metabolizma.

Učestalost i smrtnost HNS

HNS se javlja kod približno 1 od 500 bolesnika sa dijabetesom, naročito kod tipa 2. Smrtnost varira između 14 i 58%, a veća je kod starijih osoba sa pridruženim bolestima i distributivnim metaboličkim poremećajima. Najčešći uzroci smrti su edem mozga, respiratorni distres sindrom i vaskularne komplikacije.

Kako se liječi pacijent sa HNS?

Svi pacijenti sa hiperosmolarnim neketogenim stanjem trebaju hospitalizaciju u jedinici intenzivne njege specijalizovane za endokrinologiju. Terapijski ciljevi obuhvataju brzu rehidrataciju uz održavanje elektrolitske ravnoteže, korekciju hiperglikemije, liječenje uzročnih bolesti te praćenje kardiorespiratornih i bubrežnih funkcija.

Rehidratacija i elektrolitska stabilizacija

Procjena dehidracije vrši se praćenjem tjelesne težine i uvodjenjem urinarnih katetera te kontinuiranim monitoringom EKG-a i krvnog pritiska. Terapija započinje infuzijom izotonog rastvora natrijum-hlorida za brzo punjenje intravaskularnog volumena, obično 2 litra u prva dva sata. Nakon uspostavljene bubrežne perfuzije koristi se hipotonični rastvor za održavanje hidratacije. Prateći kalijum treba pažljivo nadoknađivati zbog rizika od srčanih aritmija.

Korekcija hiperglikemije i inzulinska terapija

Inzulin se daje intravenozno, ali tek nakon što je postignuta adekvatna rehidratacija da se izbjegne cirkulatorni kolaps. Terapija insulinskom infuzijom počinje dozom od 0,1 jedinica/kg/sat sa čestim kontrolama glikemije. Doziranje se prilagođava prema postavljenim ciljanim nivoima šećera u krvi.

Liječenje uzročnih bolesti i praćenje funkcija

Važno je otkriti i tretirati bolesti koje su dovele do razvoja HNS. Prati se funkcija srca, pluća i bubrega uz kontinuirani monitoring i, po potrebi, mehaničku ventilaciju. Neurolški pregled je neophodan kod poremećaja svijesti radi otkrivanja komorbiditeta.

Zaključak

Pravilnim i brzopoteznim liječenjem HNS značajno se smanjuje smrtnost. Edukacija i samokontrola bolesnika sa dijabetesom ključni su za prevenciju ove teške komplikacije.