Kako Prepoznati i Liječi Dehidrataciju: Simptomi, Uzroci i Terapija za Gubitak Vode i Elektrolita

Šta je dehidratacija?

Dehidratacija predstavlja negativan bilans vode u organizmu. Kada je u pitanju gubitak samo čiste vode, dolazi do povećane osmotske koncentracije u ekstraćelijskoj tečnosti, što uzrokuje izvlačenje vode iz ćelija i nastanak sindroma ćelijske dehidratacije. Kod gubitka i vode i elektrolita, kao što je slučaj kod povraćanja, proliva ili primjene diuretika, dehidratacija je prvenstveno ekstraćelijska.

Uzroci dehidratacije

Pored čestih uzroka kao što su povraćanje, proliv i dijuretici, dehidratacija može biti izazvana mnogim bolestima uključujući tuberkulozu i bronhitis. Također, prevelika fizička aktivnost bez dovoljnog unosa vode može dovesti do gubitka tečnosti. Dehidratacija je česta i kod starijih osoba koje ne mogu same do vode, kod bolesnika sa insipidnim dijabetesom, kao i usled dijabetične hiperglikemije uz osmotsku poliuriju koja može prouzrokovati ozbiljnu dehidrataciju ako diabetes nije kontrolisan.

Simptomi dehidratacije

Karakteristični simptomi uključuju intenzivnu žeđ, suvu sluznicu usta, otežan govor i suv, obložen jezik sa zbrisanom papilom. Hipovolemija izaziva ubrzan rad srca (tahikardiju) i nagli pad krvnog pritiska pri ustajanju (ortostatska hipotenzija). Nervni sistem reaguje kroz promjene raspoloženja - od depresije do povećane iritabilnosti, delirijuma i kome. Zapremina urina se smanjuje, a urin postaje koncentrovan.

Stepeni dehidratacije i njihove manifestacije

Blaga dehidratacija (gubitak 1-2 litre) manifestuje se žeđu i koncentriranim urinom. Srednje teška dehidratacija (2-4 litre) donosi izraženu žeđ, smanjeno znojenje, vrtoglavicu, blagu konfuziju, agresivnost, slabost i smanjen volumen urina. Teška dehidratacija (4-10 litara) karakterišu veoma izražena žeđ, konfuzija, koma, mišićna slabost, suva koža i sluznice, tahikardija i nizak krvni pritisak.

Kako reagovati?

Ukoliko primijetite simptome dehidratacije, bolesniku treba odmah omogućiti da unese tečnost, najbolje vodu u kojoj je prethodno rastvorena kuhinjska so, a zatim ga odvesti do bolnice. Liječenje uključuje nadoknadu izgubljene tečnosti putem oralne hidratacije ili infuzija glukoze (5%). Pravovremena intervencija je ključna za izbjegavanje komplikacija i oporavak organizma.