Lajmska bolest: simptomi, stadijumi, dijagnoza i efikasno liječenje borelioze izazvane Borrelia burgdorferi

Šta je Lajmska bolest?

Lajmska bolest je multisistemska infektivna bolest uzrokovana bakterijom Borrelia burgdorferi. Može zahvatiti različite organe, a najčešće kožu, nervni sistem, zglobove i srce. Prvi put je registrovana 1975. godine u mestu Lyme u Connecticutu, SAD, odakle i potiče njen naziv. Od tada je zabeležen značajan rast broja obolelih, delom zbog boljeg razumevanja bolesti i naprednije dijagnostike.

Uzročnici i prenošenje

Bolest u Evropi i SAD izazivaju tri vrste borelija: Borrelia burgdorferi sensu stricto, Borrelia garinii i Borrelia afzelii. Prenose je krpelji iz roda Ixodes, pri čemu je u SAD glavni vektor Ixodes scapularis, u Evropi Ixodes ricinus, a u Aziji Ixodes persulcatus.

Razvoj bolesti i inkubacija

Nakon uboda krpelja, bakterija se može lokalno širiti u koži ili preko krvi i limfe zahvatiti različite organe s tropizmom prema nervnom sistemu, zglobovima, srcu i koži. Inkubacija traje između 3 i 32 dana, a početna kožna promena naziva se eritema migrans, karakteristična i dijagnostički značajna.

Klinički stadijumi bolesti

Bolest se razvija u tri stadijuma: prvi stadijum karakteriše lokalizovani eritema migrans praćen povišenom temperaturom i limfadenitisom. Drugi stadijum označava diseminaciju bakterije i pojavu sekundarnih kožnih lezija, neuroloških simptoma kao što su meningitis, radikuloneuritis, i kardijalnih oblika bolesti. Treći stadijum uključuje perzistentne infekcije sa hroničnim artritisom, progresivnim encefalitisom i kožnim promenama acrodermatitis chronica atrophicans.

Dijagnoza i terapija

Dijagnoza se zasniva na kliničkim znacima, epidemiološkim podacima i serološkim testovima poput ELISA i Western blot. Lečenje zavisi od stadijuma; u ranoj fazi primenjuje se oralna antibiotikoterapija, dok se u kasnijim fazama koriste parenteralni antibiotici poput ceftriaksona. Pravovremeno započeto lečenje omogućava brz oporavak, dok kod odloženih terapija oporavak može biti sporiji i komplikovaniji.

Prevencija i vakcinacija

Prevencija bolesti uključuje zaštitu od uboda krpelja. U SAD postoji vakcina sa rekombinantnim lipoproteinom spoljne membrane koja se daje u tri doze radi postizanja efektivne zaštite tokom sezone krpelja. Na ovaj način moguće je značajno smanjiti rizik od infekcije.