Sve što treba da znate o scintigrafiji: dijagnostička metoda, primjena i zaštita u nuklearnoj medicini

Šta je scintigrafija i kako funkcioniše?

Scintigrafija je dijagnostička tehnika u nuklearnoj medicini koja prikazuje raspodjelu radiofarmaka u tijelu. Radiofarmaci su supstance označene radionuklidima – atomima sa nestabilnim jezgrama koji emituju energiju. Pacijentu se obično intravenozno daje radiofarmak, koji se raspoređuje po tijelu, a zatim se uz pomoć specijalne gama kamere obavlja snimanje. Ova kamera prati prostornu i vremensku distribuciju radiofarmaka, omogućavajući vizualizaciju određenih organa ili sistema u kojima je došlo do nakupljanja markera.

Tehnike snimanja scintigrafije

Postoje dvije glavne tehnike: statička i dinamička scintigrafija. Statička se primjenjuje kada se radiofarmak veže za određeni organ, a snimanje se vrši nakon akumulacije supstance. Planarna tehnika pruža dvodimenzionalni prikaz raspodjele u organu sa više projekcija, dok tomografska metoda omogućava trodimenzionalni prikaz i bolju preciznost. Dinamička scintigrafija snima se u jednoj projekciji istovremeno sa davanjem radiofarmaka i prati promjene tokom vremena u skladu sa fiziološkim procesima.

Scintigram i značenje snimka

Scintigram predstavlja dvodimenzionalni prikaz raspodjele radiofarmaka i može se rekonstruisati u 3D oblik pomoću računarskih metoda. On prikazuje kako funkcioniše i izgleda ispitivani organ, kao i eventualne promjene ili patologije.

Zaštita pri upotrebi radionuklida

Zbog potencijalno štetnih efekata, radionuklidne metode se koriste samo kad daju bolje rezultate od drugih dijagnostičkih tehnika. Posebna pažnja se posvećuje izboru radiofarmaka i njihvoj aktivnosti, naročito kod djece i trudnica, kod kojih su indikacije restriktivne. Koriste se najčešće gama emiteri sa selektivnom distribucijom i kratkim vremenom poluraspada kako bi se smanjila izloženost organizma zračenju.

Primjena scintigrafije u medicini

U kardiologiji se koristi perfuziona i infarktna scintigrafija miokarda; u pulmologiji za ispitivanje plućne perfuzije i ventilacije; u endokrinologiji za analizu štitne žlijezde, nadbubrežnih i paratireoidnih žlijezda. Urologija koristi dinamičku i perfuzionu scintigrafiju bubrega za procjenu funkcije i vaskularizacije. Skeletni sistem se prati scintigrafijom kostiju i koštane srži radi otkrivanja tumora, infekcija i drugih bolesti. Onkološki pacijenti se snimaju radi lokalizacije tumora i proširenosti limfnih čvorova. Takođe, scintigrafija služi za dijagnostiku bolesti jetre, slezine i Centralnog nervnog sistema, uključujući tumore i cerebrovaskularne poremećaje.