Sve što trebate znati o šoku: Uzroci, simptomi i hitno liječenje šoknog sindroma

Šta je šok?

Šok predstavlja ozbiljan klinički sindrom uzrokovan naglim smanjenjem cirkulacije, što dovodi do nedovoljne perfuzije tkiva i poremećaja u njihovoj metaboličkoj opskrbi. Sve vrste šoka karakteriše neadekvatna cirkulacija krvi na koju tijelo reaguje kompenzatornim mehanizmima kako bi sačuvalo cirkulatornu ravnotežu vitalnih organa.

Faze šoka

Kompenzovani šok je rana faza u kojoj vitalni organi dobijaju dovoljno kiseonika, dok ostali organi nisu adekvatno opskrbljeni. Ukoliko se u ovoj fazi ne započne efikasno liječenje, dolazi do dekompenzovanog šoka sa hipoksemijom i oštećenjem vitalnih organa, što nosi značajno povećani mortalitet.

Vrste šoka

Postoje različiti tipovi šoka: hipovolemijski, kardiogeni, septički, distributivni, neurogeni, toksični, šokni sindrom i anafilaktički šok.

Uzroci hipovolemijskog šoka

Uzrok je gubitak krvi ili tečnosti u tijelu od najmanje 15-20% ukupnog volumena, zbog krvarenja izntra ili izvana (povrede, poremećaji koagulacije, unutrašnja krvarenja), gubitka plazme kod opeklina ili gubitka ekstracelularne tečnosti kroz povraćanje, dijareju i dehidraciju.

Klinička slika šoka

U početnoj fazi šoka javljaju se tahikardija, ubrzano disanje, nizak krvni pritisak, acidoza i smanjena količina mokraće. Ekstremiteti se hlade, a mentalno stanje pacijenta se mijenja. Smanjen minutni srčani volumen i povećan vaskularni otpor karakteristični su za ovu fazu. Ukoliko se stanje ne liječi, nastaje ireverzibilni šok sa hipoksijom, acidozom i potpuni prestanak izlučivanja mokraće, što vodi do nesigurnog ishoda. Pacijent postaje nemiran, uplašen i disanje mu je plitko i nepravilno.

Dijagnoza i liječenje

Dijagnoza se zasniva na kliničkom pregledu, EKG-u, ehokardiografiji i hemodinamskoj procjeni. Liječenje mora biti započeto što prije, u fazi kompenzacije, s ciljem da se obezbijedi adekvatna perfuzija vitalnih organa. Pacijent se postavlja u horizontalni položaj, zaustavlja se krvarenje, održava prohodnost disajnih puteva i po potrebi se daje kiseonik ili izvodi intubacija. Uspostavlja se venski pristup, koriguju se hipotenzija, hipovolemija i acidoza, a često se postavlja i centralni venski kateter. Ako količina pruženih tečnosti nije dovoljna, primjenjuju se albumini. Za korekciju acidoze koristi se natrijum bikarbonat. Upotrebljavaju se vazoaktivni lijekovi poput dopamina, dobutamina i adrenalina, a u kasnijim fazama lijekovi koji rasterećuju srce, poput natrijum nitroprusida. Na kraju se liječi osnovni uzrok šoka.