Kako prepoznati i liječiti promrzline: Simptomi, stepeni i hitna prva pomoć za smrzotinu

Šta su promrzline i zbog čega nastaju

Promrzlina ili smrzotina nastaje usljed izlaganja tijela niskoj temperaturi što uzrokuje oštećenje kože, potkožnog tkiva, pa čak i mišića i kostiju. Najčešće su pogođeni prsti ruku i nogu, peta, nos, brada i ušne školjke. Faktori koji pogoršavaju stanje su vlažnost vazduha, telesni napor i konzumacija alkohola. Posebno je opasno dejstvo hladnog vjetra, koji može prouzrokovati smrzline pri i višim temperaturama od nule.

Kliničke manifestacije i stepeni promrzlina

Postoje četiri stepena promrzlina. Prvi stepen karakteriše bljedilo kože usljed vazokonstrikcije, potom sledi vazodilatacija sa modricama, otokom, svrabom i peckanjem. Drugi stepen podrazumijeva pojavu mjehura (vezikula i bula). U trećem stepenu dolazi do nekroze kože i potkožnog tkiva sa intenzivnim bolovima i mogućim infekcijama. Četvrti stepen označava gangrenozne promjene svih slojeva tkiva. Rovovsko stopalo javlja se kao posljedica dugotrajnog boravka u hladnoj i vlažnoj obući, što dovodi do usporene cirkulacije.

Prva pomoć i liječenje promrzlina

Po mogućnosti, povrijeđenog treba prenijeti u toplu prostoriju i ukloniti mokru odeću i sve što stišće dio tijela. Mjehuri se ne smiju dirati, već pokriti sterilnom gazom, a prsti odvojiti mekom, suvom tkaninom. Smrznuti dijelovi moraju biti imobilizovani i bolje je odmah potražiti medicinsku pomoć. Ako nije dostupna, potrebno je zagrijavanje tijela toplim prostorom i toplim slatkim napicima, zatim postupno zagrijavanje smrzotine u vodi čija temperatura počinje od 10-15 °C, polako se povećavajući do maksimalno 40 °C. Trljanje smrznutih dijelova i izlaganje direktnom izvoru toplote je strogo zabranjeno zbog rizika od dodatnih oštećenja i infekcija. Tokom zagrijavanja treba davati lijekove protiv bolova zbog jakog bola koji nastaje.

Smrznuti dijelovi treba da miruju, budu labavo umotani u vunenu tkaninu i fiksirani labavim imobilizacijskim sredstvima. Smrzline se ne umotavaju zavojevima ili zategnutim čarapama. Donji ekstremiteti moraju biti u povišenom položaju. Ponovno izlaganje hladnoći nakon odmrzavanja može uzrokovati veće povrede, stoga treba pažljivo držati zahvaćene dijelove toplo i dati tople, zašećerene napitke za nadoknadu tečnosti i energije.