Sve što treba da znate o glavobolji: uzroci, vrste, simptomi i dijagnostika glavobolja

Uvod u problematiku glavobolje

Glavobolja predstavlja jednu od najčešćih zdravstvenih smetnji zbog koje se gotovo 30% pacijenata obraća lekaru primarne zdravstvene zaštite. Tokom života, između 70% i 95% ljudi iskusi glavobolju, ali samo oko 5% potraži stručnu pomoć. Glavobolje su odgovorne za preko 1% svih ambulantnih pregleda, uključujući i hitne službe, a najčešće pogađaju osobe između 20 i 40 godina, odnosno ljude srednje životne dobi.

Klasifikacija i vrste glavobolja

Prema Međunarodnoj klasifikaciji, glavobolje se dijele na primarne, sekundarne, kranijalne neuralgije, primarne i centralne uzroke bola u licu te neklasifikovane i nedovoljno specifične vrste. Jedan pacijent može istovremeno imati više različitih tipova glavobolja. Ključno je utvrditi starost pojave glavobolje - primarne se često javljaju u detinjstvu, adolescenciji ili ranoj odrasloj dobi, dok se glavobolja koja nastane posle 50. godine života češće smatra sekundarnom i povezana je sa drugim bolestima, poput zapaljenja, tumora ili vaskularnih poremećaja.

Trajanje, način nastanka i lokalizacija bola

Vrste glavobolja razlikuju se po trajanju: migrena u proseku traje jedan do tri dana, tenzione glavobolje traju duže, trigemino-autonomne cefalgije kraće od tri sata, a neuralgije manje od jednog minuta. Nastanak može biti nagao, kao kod krvarenja ili klaster glavobolje, ili postepen kod tenzionih glavobolja, tumora i infekcija. Lokalizacija bola takođe varira - migrena često zahvata jednu stranu glave i slepoočnicu, hipertenzivne glavobolje su u predelu potiljka, dok su bolovi izazvani problemima sa sinusima, zubima ili očima najčešće u području čela.

Ponovna pojava, učestalost i intenzitet glavobolja

Primarne glavobolje obično se ponavljaju, s tim da se deli na povremene i stalne, dok sekundarne mogu biti raznolike i učestalije. Intenzitet bola procjenjuje se verbalnom ili vizuelnom 0-10 VAS skalom, gde 0 označava izostanak bola, a 10 najjači bol prema procjeni pacijenta. Najteži bol javljaju se kod visokog krvnog pritiska, zapaljenja, klaster glavobolja i praskanja aneurizmi.

Karakteristike i okidači glavobolja

Migrene karakteriše pulsirajući bol, koji se javlja i kod povišene temperature i hipertenzije, dok tenzione glavobolje opisuju pritisak i stezanje u glavi. Klaster glavobolje daju oštar, probadajući bol oko oka. Među okidačima glavobolje su kašalj, određena hrana, fizička aktivnost i pokreti vrata ili vilice. Migrene se često javljaju ujutru, klaster glavobolja posle noćnog sna, dok se tenzione pojave postepeno.

Povezani simptomi i dijagnostički postupci

Uz migrenu mogu se pojaviti umor, zevanje, žudnja za slatkim, mučnina, povraćanje te pojačana osjetljivost na svjetlost i zvukove. Tenzione glavobolje uglavnom nemaju značajne pridružene simptome. Detaljan neurološki i internistički pregled je neophodan, ali najčešće pokazuje normalne rezultate. Pregled očnog dna i mjerenje očnog te sistemskog pritiska su obavezni, posebno ako je bol lokalizovan oko oka. Dopunska istraživanja mogu uključiti laboratorijske analize, neurovizuelizacione metode kao što su CT i MRI, analizu likvora te EEG, po potrebi.