Sve što treba da znate o ožiljcima: vrste, psihološki uticaj i efikasne metode lečenja

Šta je ožiljak?

Ožiljak predstavlja promjenu na koži, sluzokoži ili organima koja nastaje kao rezultat zarastanja rane. Karakteristično je da sadrži uglavnom nefunkcionalno vezivno tkivo. Bez obzira na uzrok – povreda, opekotina ili operacija – ožiljak se razlikuje od okolnog tkiva po boji, tvrdoći i često izaziva bol. Njegove osobine poput veličine, oblika i bola zavise od dubine i širine rane, uzroka, trajanja, opšteg stanja pacijenta, lokalnih osobina tkiva, te dobi i nasljedne sklonosti.

Vrste ožiljaka

Postoji više tipova ožiljaka: linearni nastaju poslije operacija; široki se javljaju na velikim površinama i često su posljedica opekotina; glatki su u ravni kože; reljefni su neravne površine od dubokih opekotina; atrofični nastaju gubitkom dubljih slojeva kože. Hipertrofični ožiljci su zadebljani, crveni i bolni, ali ostaju unutar granica rane, dok keloidni prelaze granice povrede, javljaju se iza ušiju, na vratu i dekolteu i zahtijevaju liječenje jer ne nestaju s vremenom. Često se ožiljci kombinuju i terapija mora biti višestruka.

Psihosocijalni značaj ožiljaka

Ožiljci na vidljivim mjestima poput lica, vrata ili ruku mogu negativno utjecati na samopouzdanje i društvene kontakte, često izazivaju osjećaj nelagode i socijalnu izolaciju, naročito ako su obimni. Čak i ožiljci na djelovima tijela koji se češće skrivaju mogu narušiti emocionalne i seksualne odnose.

Tretman ožiljaka

Prevencija je ključna - ožiljke treba tretirati odmah nakon zarastanja rane. Tretmani traju i do godinu dana, a najbolje rezultate postižu se redovnim nanosom krema, gelova ili silikonskih obloga. Mlade osobe i ožiljci na leđima obično zahtijevaju više pažnje. Nažalost, zbog nedostatka vremena i nedovoljne motivacije, mnogi prekinu terapiju pre vremena, što otežava liječenje.

Operativno i neoperativno liječenje

Operacija se preporučuje kada ožiljak ometa funkcionalnost ili uzrokuje psihičke probleme, ali treba je odložiti najmanje godinu dana dok ožiljak ne sazrije, osim u hitnim slučajevima. Neoperativne metode uključuju lokalne preparate, masažu, laser i kortikosteroide, a često se koristi kombinacija različitih tretmana.

Prognoza

Potpuno uklanjanje ožiljka nije uvijek moguće, no uz odgovarajuću terapiju moguće je smanjiti njegovu vidljivost, bol i tvrdoću. Iskusni specijalista može procijeniti koja terapija donosi najviše koristi i ostvariti značajno poboljšanje kvaliteta života pacijenta.