Sve što trebate znati o DEXA skeniranju: Precizna dijagnostika osteoporoze i merenje gustine kostiju

Šta je Denzitometrija i DEXA metoda?

Denzitometrija je neinvazivna metoda koja koristi X-zrake, ultrazvučne talase i druge izvore energije za utvrđivanje promjena na koštanom tkivu. DEXA (Dual-energy X-ray absorptiometry) predstavlja savremenu metodu koja koristi minimalne doze jonizujućeg zračenja za dobivanje snimaka unutrašnjosti tijela, najčešće lumbalne kičme i kukova, ali i cijelog tijela. Procedura je brza i bezbolna, a rutinski pregledi se preporučuju svakih dvije godine radi praćenja promjena u mineralnoj gustoći kostiju, dok se u posebnim slučajevima, poput dugotrajne steroidne terapije, preporučuje češća kontrola na svakih šest mjeseci.

Zašto se koristi DEXA u dijagnostici?

DEXA je najčešće korištena za dijagnostiku osteoporoze, bolesti koja se najviše javlja kod žena u menopauzi, ali može pogoditi i muškarce ili djecu (kao kod rahitisa). Osteoporoza podrazumijeva postepeni gubitak koštane mase i promjenu strukture kosti, usljed čega kosti postaju tanje, krhke i sklonije lomovima. Ova metoda pomaže u praćenju efikasnosti liječenja osteoporoze i drugih stanja povezanih s gubitkom koštane mase, te omogućava procjenu individualnog rizika od preloma.

Kome se preporučuje DEXA skeniranje?

Merenje gustine kostiju se savjetuje ženama u menopauzi koje ne koriste estrogen, osobama sa porodičnom ili ličnom istorijom preloma kuka, pušačima, visokim i mršavim ženama u menopauzi, muškarcima s bolestima poput reumatoidnog artritisa, hroničnih bubrežnih i jetrenih bolesti, kao i svima koji koriste lijekove koji mogu izazvati gubitak koštane mase. Takođe se preporučuje osobama s dijabetesom tip 1, poremećajima štitne žlijezde, prelomima ili značajnim gubitkom visine, te onima sa upornim bolom u leđima.

Priprema i izvođenje pregleda

Prije pregleda važno je obavijestiti ljekara o ranijim kontrastnim ispitivanjima i trudnoći, jer je ona kontraindikacija. Na dan pregleda preporučuje se normalna ishrana, izbjegavanje kalcijumskih suplemenata najmanje 24 sata ranije i nošenje udobne odjeće bez metalnih dijelova. Postoje centralni DEXA aparati koji precizno mjere gustinu u kukovima i lumbalnoj kičmi i periferni koji mjere gustinu u ručju, stopalu ili prstima. Tokom pregleda pacijent leži mirno dok aparat šalje niske doze X–zraka kroz kosti i izračunava njihovu gustinu pomoću specijalnog softvera.

Tumačenje rezultata i ograničenja DEXA pregleda

Rezultati se izražavaju kroz T i Z skor. T-skor upoređuje koštanu masu pacijenta sa zdravom mladom osobom istog pola; rezultate iznad -1 smatra se normalnim, između -1 i -2,5 ukazuju na osteopeniju, a niži od -2,5 na osteoporozu. Z-skor se odnosi na upoređivanje s grupom osoba istog uzrasta i pola i može ukazati na potrebe za dodatnim ispitivanjima. Ograničenja metode uključuju nemogućnost preciznog predviđanja preloma i probleme kod pacijenata sa deformitetima kičme ili prethodnim operacijama. Centralni aparati su precizniji od perifernih, ali su skuplji i preporučuje se da kontrole budu obavljane na istoj mašini radi pouzdanosti rezultata.