Alkalna fosfataza: Šta znače povišene i snižene vrednosti ovog važnog enzima u krvi

Šta je alkalna fosfataza?

Alkalna fosfataza (ALP) je enzim specifičan za određene grupe koji katalizuje hidrolizu monoestra fosfatne kiseline i alkohola. Njen optimalni pH izgleda da je između 9.8 i 10.5, varira zavisno od supstrata i pufera. ALP ima najveću aktivnost u alkalnom okruženju, zbog čega nosi naziv alkalna fosfataza.

Gdje se ALP nalazi i odakle potiče u serumu?

Enzim je zastupljen najviše u epitelu tankog crijeva, bubregu (bubrežni tubuli), kostima, jetri, placenti i leukocitima. Kod zdravih odraslih osoba, ALP u krvi uglavnom potiče iz jetre, dok kod djece pretežno iz kostiju zbog aktivnog rasta.

Normalne i povišene vrijednosti alkalne fosfataze

Vrijednosti ALP u serumu zavise od pola i starosti, a povećane su kod trudnica i djece u razvoju. Normalne vrijednosti su:

Muškarci: 60 – 142 U/L
Žene: 50 – 153 U/L

Visoki nivoi ALP mogu ukazivati na pojačanu razgradnju kostiju, povezanu sa stanjima poput osteoporoze, osteosarkoma, metastaza, hiperparatireoidizma ili Padžetove bolesti. Takođe, povišene vrijednosti se javljaju kod opstrukcije žučnih puteva, bolesti jetre, Hodgkinove bolesti, kongestije srca i ulcerativnog kolitisa.

Fiziološke i patološke varijacije ALP

ALP je prirodno povišen tokom djetinjstva i kod trudnica u trećem trimestru trudnoće. Povećani nivoi ukazuju na aktivan proces razgradnje i izgradnje kostiju, što je normalno u tim periodima. Međutim, povišeni nivoi se mogu naći i kod oko 6% zdravih odraslih osoba, pri čemu samo u manje od 1% slučajeva postoje poremećaji jetre.

Razlozi za snižene vrijednosti ALP

Smanjeni nivoi alkalne fosfataze mogu se javiti kod pothranjenosti, nedostatka belančevina, pacijenata na dijalizi, hipotiroidizma te nedostatka vitamina B12, cinka i magnezijuma.